ميكرب سيفيليس ميكربي تازه وارد بوده باشد و مردم اروپا در برابرش كاملاً بي‌دفاع بوده باشند. توضيح مطلب به‌صورتي غيراز اين اگر هم ناممكن نباشد، بسيار دشوار است‌1 (ايسيس 29، 406 ـ 407، 1938).
12. جذاميان و نجس‌ها. علاوه‌بر طاعون‌، جذام هنوز مهم‌ترين بيماري واگيردار بود، ولي تاريخ‌ جذام از آغاز تا دوره‌هاي اخير همراه با ابهام است‌. اگر صريح‌تر بگوييم حاوي بدترين‌ ترديدهاست‌، چون هميشه نمي‌توان دانست درباره‌ٴ چه چيزي گفت‌وگو مي‌كنيم ــ آيا بيماري‌ مورد بحث ما همان جذام است و آيا هميشه همان بيماري است يا نه‌. آيا همين بيماري جذام‌ مورد نظر ما بوده كه بابليان يك رشته مقررات براي پيش‌گيري از آن وضع كرده بودند؟ آيا ضَرَعَت كه بارها در عهد عتيق ذكر شده همين جذام ماست يا چيزي شبيه بَرَص‌؟ آيا جذام ما در مصر باستان وجود داشت‌؟2 آيا واژه‌ٴ λέπρα در عهد جديد همان جذام ماست‌؟ البته اسم همان‌ است‌، ولي مسما چطور؟ چنين مسئله‌هايي غير قابل حل است‌. اين مسلم است كه بابليان و عبريان قديم معلوماتي درباره‌ٴ قابليت انتقال برخي بيماري‌ها از قبيل ضرعت داشتند و وسايل‌ مفصلي براي جلوگيري از انتقال آن از بيماران به افراد سالم ايجاد كرده بودند.
هم‌چنين معلوم است كه مفهوم بيماري بلافاصله ناپاكي را تداعي مي‌كرد كه اشكالي نداشت‌، ليكن علاوه بر آن با ناپاكي معادل شمرده مي‌شد كه اين ديگر خطرناك بود. نتايج زشت اين كار در مقرراتي كاملاً ديده مي‌شود، كه شوراي شهر آنكورا (آنكاراي امروزي‌) در سال 314 براي‌ مقابله با جذاميان وضع كرده بود. در آن مقررات واژه‌هاي λεπροι و λεπρωσαντεѕ حالت‌ مجازي يافته‌، همان‌طور كه ما مي‌گوييم مردم ((ناپاك‌)) ـ يعني مردمي كه جسم يا روحشان را آلوده مي‌دانيم‌.3 ديگر اين بدان معناست كه ممكن است واژه براي مشخص كردن بددينان به‌كار رفته باشد و هم‌چنان‌كه خواهيم ديد، بعدها به‌همين مفهوم به‌كار رفت‌.
چنين سوء فهم‌هاي خطرناكي تنها وقتي از ميان مي‌رفت كه خود بيماري به‌روشني تعريف‌ مي‌شد و اين تعريف تا قرن‌ها نارسا باقي ماند. بايد بگوييم كه تعريف ما از اين بيماري تا سال‌هاي 1871 ـ 1874 هنوز كامل نشده بود، تا زماني كه آرمائر هانسن نروژي (1841 ـ